જાણો ઓષધીનેઃવાંસ

પેશાબના દર્દોમાં અકસીર – વાંસ
કફ-શરદી-શ્વાસ નાશક – વાંસકપૂર (વંશલોચન)
પરિચય :
ગુજરાતના ડાંગ, આહવા, પંચમહાલ, ગીરનાર જેવા પ્રદેશોના જંગલોમાં વાંસ (વંશ, બાંસ, વંશલોચન, બાંસકપૂર) તેના ખાસ બેટમાં જથ્થાબંધ થાય છે. વાંસ ૨૦ થી ૫૦ ફૂટ ઊંચા, સીધા, કાંટાવાળા, ૬-૭ ઇંચ વ્યાસના, લગભગ ૨૦ ઇંચ ૧ નક્કર ગાંઠવાળા હોય છે. બહારની છાલ પીળી, લિસ્સી, ચમકતી હોય છે. વાંસ પોલા અને નક્કર એમ બે જાતના થાય છે. સામાન્ય રીતે બે ગાંઠ વચ્ચેના ભાગે વાંસ અંદર પોલો થાય છે. તેની પર ૭ ઇંચ લાંબા, ભાલા જેવા અણિદાર, નીચેથી ગોળાકાર, ગુચ્છામાં પાન આવે છે. તેની પર લાંબા શ્વેત લાલ-વર્ણના એકલિંગી પુષ્‍પો આવે છે. તેની પર પોણો ઇંચના લંબગોળ, દેખાવમાં જવ જેવા ફળ થાય છે. નરવાંસ નક્કર અને માદા વાંસ પોલા હોય છે. માદા વાંસના પોલાણમાં કે તેની ગાંઠમાં સફેદ દૂધ જેવો રસ સૂકાઈને કાંકરા જેવો, પતરીદાર બને છે. તેને ‘વંશલોચન‘ કે ‘વાંસ-કપૂર‘ કહે છે. આયુર્વેદમાં તે ખાસ વપરાય છે. ગુણધર્મો :
નક્કર વાંસ : સ્વાદે, ખાટો, તૂરો, કડવો, શીતળ, સારક, મૂત્રાશય શુદ્ધકર્તા, છેદન તથા દોષભેદક, કફહર તથા પિત્ત, દાહ, મૂત્રકૃચ્છ, પ્રમેહ, હરસ, રક્તવિકાર, કોઢ, વ્રણ તથા સોજાનાશક છે. પોલો (માદા)વાંસ – રૂચિકર, પાચક, ભૂખવર્ધક તથા હ્રદયને હિતકર અને અજીર્ણ, શૂળ તથા પેટના ગોળાનો નાશ કરે છે. બાકીનાં ગુણો નક્કર વાંસ જેવા સમજવા. વાંસકપૂર (વંશલોચન)� – સ્વાદે મધુર, તુરુ, રૂક્ષ, શીતળ, રક્ત શુદ્ધિકર, શુભકર્તા, ગ્રાહી (સંકોચક), વીર્ય-ધાતુવર્ધક, વૃષ્‍ય તથા બલપ્રદ છે. તે ખાંસી, શ્વાસ, ક્ષય, રક્તપિત્ત, અરૂચિ, કોઢ, તાવ, કમળો, પાંડુ, દાહ, વાયુ અને પિત્તનો નાશ કરે છે.

નોંધ : વાંસકપૂરમાં બીજું નકલી પણ ખૂબ વેચાય છે. બંનેના ભાવમાં ઘણો ફેર રહે છે.
ઔષધિ પ્રયોગ :

By Jitendra Ravia

Jitendra RaviaIndian Journalist/Reporter, Editor of Daily News Paper, Writer/author of Magazine jeevanshailee, with responsibility of the Electronic media channel, GTPL.

jeevanshailee-requirement-ad
 
 
 
market decides
 
 
Spread the Word - jeevan shailee
 
market decides
 
Gujarati Social Network
કેમ છો, મિત્ર.... ગૌરવવંતા ગુજરાતીઓ નો ફેસબુક પરિવાર આપનું સ્વાગત કરવા થનગની રહ્યો છે... અહી તમે અનેક ગુજરાતી લોકો ના સંપર્ક આવશો અને ગુજરાતી સાહિત્ય ની સાથે સાથે તમે તમારા વિચારો નું પણ આદાન-પ્રદાન કરી શકશો....તો ક્ષણ નો પણ વિલંબ કર્યા વગર જોડાઈ જાવ અને તમે પછ્તાશો નહિ એનો ભરોસો હું આપું છું..અને હા મિત્ર...જો તમને આ ગ્રુપ ગમતુ હોય તો તમારા મિત્રોને ગ્રુપમાં એડ કરવાનુ ભુલશો નહી.... jeevanshailee-requirement-ad
 
Sponsors